Józef Kluza 1919–1974
Urodził się w Zalipiu w rodzinie nauczycielskiej, studiował na wydziale malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1948 r. w pracowni prof. Zbigniewa Pronaszki. Od 1949 r. nauczyciel, od 1952 do 1974 r. – dyrektor Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie. Artysta malarz i rysownik – poruszał się w sferach tak odległych jak przedmiot i transpozycja, aż po świat czystej abstrakcji, w ostatnim okresie sięgnął do pop-artu i nowej figuracji. Brał udział w wielu wystawach ogólnopolskich, zagranicznych i indywidualnych.

Tekst wygłoszony w dniu 12 października 2004 r. podczas uroczystości nadania imienia Józefa Kluzy Państwowemu Liceum Plastycznemu w Krakowie, opracowany przez Lucynę Prasil, uczennicę dyr. J. Kluzy, obecnie nauczycielkę rysunku i malarstwa w ZPSP.

13 lipca 1974 r. w Lanckoronie zmarł nagle na serce Józef Kluza, artysta malarz i dyrektor PLSP w Krakowie. W prasie ukazało się wiele okolicznościowych nekrologów, ponieważ zmarły był postacią szeroko znaną w mieście, związaną z różnymi środowiskami krakowskimi: od artystycznych, jako prezes ZPAP, przez oficjalne związane z kręgiem władzy (był bowiem radnym miejskim oraz członkiem Komisji Kultury i Sztuki, należał do PZPR-u), po zupełnie prywatne kontakty z malarzami, ze światem teatru czy kabaretu „Piwnica pod Baranami”.

Nekrologi brzmiały szczerym zaskoczeniem i żalem. Mówiły o pasji artystycznej i społecznej, o życzliwości wobec ludzi, o odpowiedzialności i koleżeństwie oraz o wielkim oddaniu krakowskiemu Liceum Plastycznemu.

„Z grona wybitnych krakowian odszedł człowiek całym sercem oddany naszemu miastu. Dlatego też miasto to zachowa Go w serdecznej pamięci.” – wspominało Echo Krakowa z dnia 15 lipca 1974 r.

Od tamtej pory minęło ponad 35 lat. W związku z przeprowadzoną transformacją szkolnictwa krakowskie PLSP zmieniło swoją strukturę przekształcając się Zespół Państwowych Szkół Plastycznych w Krakowie obejmujący od 1999 r. 6-letnią Państwową Ogólnokształcącą Szkołę Sztuk Pięknych i od 2002 r. 4-letnie Państwowe Liceum Plastyczne, którego forma stanowi bezpośrednią kontynuację dotychczasowego Liceum. Wywodząc się z tradycji „starej” szkoły, odwołuje się bezpośrednio do jej 60-letniej historii oraz sposobu pracy i osiągnięć dyrektorów i pedagogów czerpiąc z ich dorobku.

POSSP w Krakowie nosi imię uznanego artysty malarza i patrioty Józefa Czapskiego, ambasadora tradycji Polski przedwojennej w świecie podzielonym „żelazną kurtyną”, postaci, której wpływ na historię oraz kulturę polską jest powszechnie znany i niepodważalny.

Dyrektor ZPSP w Krakowie Małgorzata Hołówka i Rada Pedagogiczna wraz z Radą Rodziców i Parlamentem Uczniowskim wystąpiła z wnioskiem o nadanie imienia Józefa Kluzy Państwowemu Liceum Plastycznemu w Krakowie. U podstaw tego wniosku leży chęć oddania sprawiedliwości dyrektorowi Józefowi Kluzie i zachowania jego pamięci.

Działalności pedagogicznej, która była jego zdecydowanym wyborem, poświęcił znaczną część swego życia, wiedząc, że przez codzienny kontakt z młodzieżą ma realny wpływ na kształtowanie postawy, światopoglądu i losu wielu młodych ludzi. Traktował realistycznie, stworzone przez ówczesne władze, możliwości działania ograniczanego absurdalnymi dyrektywami. Narażając się na niezrozumienie i zarzuty współpracy z reżimem, z całą osobistą odpowiedzialnością realizował cele, które sobie i szkole wyznaczył:
- traktowanie sztuki jako formy wolności i samorealizacji,
- dbałość o utrzymanie wysokiego poziomu kształcenia artystycznego rozumianego jako proces wychowawczy, nieograniczającego się do traktowania plastyki w kategoriach zawodu,
- zagwarantowanie w szkole swobody wypowiedzi literackiej, historycznej i plastycznej, oraz stworzenie warunków dla szeroko pojmowanego indywidualizmu,
- stworzenie azylu bezpieczeństwa dla pedagogów i uczniów szkoły,
- świadczenie pomocy uczniom i innym osobom niemile widzianym przez system,
podjęcie starań o nową siedzibę szkoły i jej budowę.
Historia życia Józefa Kluzy i historia szkoły splotły się nierozerwalnie. Utworzona w 1946 r. zagnieździła się na górnych piętrach budynku mieszkalnego przy ul. Juliusza Lea 18, wtedy Dzierżyńskiego. Korzystano wtedy z pracowni malarskich znajdujących się przy ul. Krowoderskiej. Jej charyzmatycznym dyrektorem został Włodzimierz Hodys, historyk sztuki, którego następcą był Józef Kluza.

Urodzony w Zalipiu w 1919 r. odbył studia na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP – przyjęty od razu na drugi rok. Dyplom uzyskał w pracowni prof. Zbigniewa Pronaszki w 1948 r. Już w następnym roku podjął pracę w PLSP będąc od 1952 r. zastępcą, a od 1955 r. aż do chwili śmierci dyrektorem tej szkoły. Ówcześni pedagodzy wraz z dyrektorem stworzyli niezwykły klimat szkoły. Ta atmosfera, przeniesiona do nowej siedziby uroczyście otwartej w 1969 r., trwa niezmiennie do dzisiaj. Nowoczesne lokum zaprojektowano według wzorów Bauhausu specjalnie na potrzeby szkoły artystycznej – gmach główny z rozmieszczonymi wokół atrium pracowniami plastycznymi i salą gimnastyczną, otoczony ogrodem. Rozrastające się w nowych warunkach liceum, dzięki zabiegom dyrektora Kluzy mogło dalej mieć swój niepowtarzalny, pełny poczucia wolności, bezpieczeństwa i zaufania klimat, który radykalnie się różnił od przeciętnej rzeczywistości szkolnej.

W nowym budynku, ministerialnym darem zainicjowana została szkolna kolekcja malarstwa współczesnego systematycznie poszerzana dzięki staraniom ówczesnego dyrektora. W ostatnich latach tradycja przekazywania przez artystów swoich prac szkole została odnowiona, a galeria otrzymała imię Józefa Kluzy.

Do zwyczajów szkoły należały, w tamtych czasach rzadko spotykane, zagraniczne wyjazdy klas maturalnych do znanych muzeów i galerii w celu ugruntowania edukacji artystycznej. Doszło do współpracy pomiędzy PLSP a szkołą artystyczną w Wilnie, gdzie miał miejsce uczniowski plener latem 1972 r.

W 1974 r. w budynku krakowskiej PLSP miała miejsce Ogólnopolska Wystawa Liceów Plastycznych. Komisarzem tej wystawy był Józef Kluza, co wymagało od Niego wielkiego zaangażowania i całorocznego wytężonego wysiłku, ale równocześnie stworzyło możliwość wyeksponowania dorobku oraz poziomu szkoły.

W historię szkoły wpisało się wielu wybitnych artystów i indywidualności ze świata kultury, zarówno z grona jej uczniów, absolwentów jak i pedagogów.

Chociaż znakomitą część swojego życia i sił Józef Kluza poświęcał szkole, znajdował też czas na pracę artystyczną i społeczną. Wiele jego inicjatyw przyczyniło się do ożywienia krakowskiego środowiska artystycznego, któremu przez kilka lat przewodził jako prezes ZPAP.

Był znanym i cenionym malarzem. Uczestniczył dziesiątkach wystaw i festiwali w całej Polsce i za granicą, miał też kilka wystaw indywidualnych. Poruszał się w sferach tak odległych jak przedmiot i transpozycja, aż po świat czystej abstrakcji. W ostatnim okresie życia sięgnął do sztuki pop-artu i nowej figuracji. Jako artysta i społecznik był laureatem wielu nagród i wyróżnień.

Od dnia 13 października 2004 r. Państwowe Liceum Plastyczne w Krakowie nosi imię Józefa Kluzy.