Józef Czapski 1896–1993
Malarz, pisarz, żołnierz, działacz, przyjaciel idealny, „niezwykły świadek naszego wieku”. Żyjący obok najbardziej tłumnych i uczęszczanych szlaków, ale nonkonformista unikający kultury masowej. Konsekwentnie idący swoją drogą, nieszukający medialnej popularności ani materialnego sukcesu. Uparcie walczył o prawdę o zbrodni katyńskiej, nigdy sukcesu w tej walce nie zdyskontował dla jakiejkolwiek działalności politycznej, a co więcej, by zacytować Czesława Miłosza, „nie dał się Polakom spożyć”. Nigdy nie dołączył do grona „czcigodnych starców”, fetowanych i wysuwanych przed szereg przez różne gremia. Człowiek bezpośredni, promienny, bez zasłon. Żył intensywnie, przejmował się problemami umysłu i ducha. Patrzył na świat namiętnie, miał poczucie humoru i ironii. Był człowiekiem gruntownie dobrym. Łączyła się w jego osobie ziemskość i duchowość, arystokratyzm i cyganeria, historia i współczesność. Miał niewiarygodną łatwość kontaktów z ludźmi. Jeden z najbardziej znaczących Polaków XX w. Najznakomitszy spośród polskich autorów piszących o sztuce. Był także wybitną postacią w europejskim malarstwie naszego stulecia, tworzył na marginesie mód, lecz wytyczał drogi na przyszłość. Intymny świat jego pasji życia i energii obserwacji został utrwalony w ponad 250 tomach dziennika prowadzonego bez przerwy. Prawdziwy autoportret Czapskiego to właśnie całość tych kajetów. W jego pisaniu o malarstwie najważniejsze jest to, co pisał o trudzie i niepowodzeniu w pracy malarza. Pokora oraz miłość do ludzi i świata były najważniejszymi cechami Czapskiego. Nie zwykł sądzić i poddawać się łatwej nienawiści. Powinien być nauczycielem dla młodych artystów. Ideały, którym Czapski był wierny, jego pasja w poszukiwaniu całym życiem piękna, prawdy i dobra powinny inspirować każdego artystę.

Piękną biografię J. Czapskiego, pióra Joanny Pollakówny, bogato ilustrowaną archiwalnymi fotografiami oraz reprodukcjami dzieł artysty znaleźć można w  http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje36/indexp.html („Życie heroicznie dopełnione”).

Dzieła
Z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie
obrazy
rysunki
Z prywatnych zbiorów
Bibliografia:
http://www.czapscy.org.pl/czapskidziela.php